Selo Briševo, koje je smješteno između Sanskog Mosta i Ljubije, praktično je zbrisano s lica zemlje tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu. Ovo selo, koje su prije rata nastanjivali mještani hrvatske nacionalnosti, tada je potpuno porušeno i popaljeno, a samo u jednom danu ubijeno je 68 nedužnih mještana. Danas u Briševu niko ne živi, a obnovljeno je tek nekoliko kuća.

Većina nekadašnjih mještana i njihovih potomaka danas boravi u Republici Hrvatskoj ili nekoj od zapadnoevropskih zemalja. Ipak, rodnu grudu ne zaboravljaju. Okupljeni su u Udruženje Briševo, koje svoje sjedište ima u Zagrebu i okupljaju se nekoliko puta godišnje u rodnom selu.

Ovih dana započeli su radove s ciljem da se obilježe sva mjesta na kojima su tog kobnog 25. jula ubijani nedužni mještani. Sva ta mjesta biće označena spomen pločama s imenima ubijenih Briševljana. Jedini objekat koji je u cijelosti obnovljen u poslijeratnom periodu u selu je mjesna crkva, te groblje na kojem su sahranjivane generacije Briševljana.

Marinko Atlija danas živi u Bejlovaru, ali kaže kako svake godine po nekoliko puta dođe u rodni zavičaj. Briševo je danas pusto i sablasno mjesto. O životu koji je nekada cvjetao na ovim prostorima svjedoče samo ruševine kuća i imanja koje je potpuno zarobila bujna vegetacija.

O zločinu kojeg su pripadnici Šeste sanske brigade i Prijedorske brigade Vojske Republike Srpske počinili u ovom živopisnom selu prikupljena je obimna dokumentacija, a postoji i knjiga svjedočanstava preživjelih žrtava. Tokom krvavog pira ubijani su čak žene i djeca, a mnoga ubistva počinjena su na krajnje surov i sadistički način.

Zločin se pominje u nekoliko sudskih predmeta koji su pred Haškim tribunalom vođeni protiv odgovornih funkcionera Republike Srpske, ali niko od neposrednih izvršilaca do danas nije kažnjen.

Mirsad Švraka je inače iz Rizvanovića, ne iz Briševa, ali nažalost ubijen na Briševu tog dana. Krio se sa svojim školskim kolegom Lukom Mlinarom na Briševu, vojska ih je obojicu ubila, nađeni jedan blizu drugog.. spomen ploča se nalazi 300 metara od crkve uz cestu.

 

Rtv Sana
Enisa Majer